power_10

معرفی انواع منبع تغذیه کامپیوتر

شاید وقتی صحبت از قطعات کامپیوتر می‌شود تصویری که در ذهن بیشتر ما شکل می‌گیرد تصویر مادربورد، پردازنده و کارت گرافیک باشد. درست است! اینها قطعات کامپیوترند و اتفاقا جزء مهم‌ترین قطعات کامپیوتر هم هستند اما اگر هیچ منبع تغذیه‌ای (پاوری) نباشد که توان موردنیاز آنها را تامین کند عملا بی‌ استفاده خواهند ماند. در واقع هر چند که پاور جزء قطعات کلیدی کامپیوتر محسوب نمی‌شود ولی نبودش هم قابل تصور نیست و لذا باید بگوییم از این لحاظ اهمیت زیادی دارد. 
پاور کامپیوتر قطعه‌ای است که وظیفه برق‌رسانی به سایر قطعات کامپیوتر را دارد و بر همین اساس هم دارای یک سری کابل است که به محل مخصوص به خود روی قطعات مختلف کامپیوتر متصل می‌شوند. پاور کامپیوتر مثل منبع تغذیه سایر وسایل الکترونیکی، برق 220 ولت شهری را به برق قابل استفاده برای قطعات کامپیوتر با ولتاژ کمتر تبدیل می‌کند و لذا دارای یک مبدل ولتاژ داخل خود است. شکل بیرونی پاور کامپیوتر شبیه به مکعب‌ مستطیلی است که دسته‌ای کابل از یک طرف آن بیرون آمده است. البته باید بگوییم وجود یا عدم وجود این کابل‌ها به ماژولار یا غیرماژولار بودن پاور بستگی دارد. پاور در قسمت بالایی یا پشتی خود نیز دارای فن است که گرمای تولید شده توسط این قطعه را از آن دور می‌کند. محل قرارگیری پاور در بالا یا پایین کیس کامپیوتر است ولی در هر حال به سقف یا کف کیس چسبیده است.
روی بسیاری از پاورها کلید خاموش و روشن وجود دارد که با آن می‌شود جریان برق ورودی به پاور را قطع یا وصل کرد بدون آنکه نیازی باشد پاور را از پریز برق بکشید.

اندازه پاور کامپیوتر
پاور کامپیوتر دارای هشت استاندارد اندازه‌ای مختلف است ولی از بین این استانداردها دو استاندارد ATX و SFX بیشترین رواج را دارند. البته استاندارد TFX هم وجود دارد که فقط برای پاورهایی است که توان کمتری دارند و در مینی‌کیس‌ها از آنها استفاده می‌شود. پاورهایی که استاندارد اندازه‌ای آنها ATX است قابلیت نصب در کیس‌های ATX و Micro ATX را دارند و پاورهایی که استاندارد اندازه‌ای آنها SFX است را می‌توان در کیس‌های Micro ATX و Mini ITX نصب کرد.
در زیر به طور اختصار به هر کدام از این استانداردهای اندازه‌ای خواهیم پرداخت:
پاور با استاندارد اندازه‌ای ATX
بیشتر پاورهای موجود در بازار دارای استاندارد اندازه‌ای ATX‌ هستند و از آنجا که بیشتر کیس‌های موجود در بازار نیز دارای استاندارد اندازه‌ای ATX یا Micro ATX هستند نباید نگران جا گرفتن پاور داخل کیس باشید چون این اتفاق حتما می‌افتد! عرض پاور‌های ATX، 150 میلی‌متر و ارتفاع آنها 86
میلی‌متر است لیکن سه اندازه طول برای آنها متصور است که عبارتند از: طول 140 میلی‌متر برای پاورهای ATX 12V/BTX، طول 180 میلی‌متر برای پاورهای ATX بزرگ و طول 230 میلی‌متر برای پاورهای ATX –  EPS. در مورد طول پاورهای ATX نیز نباید نگران باشید چرا که طول آنها هر چقدر هم باشد باز هم مشکلی بوجود نمی‌آید و قابل نصب در کیس خواهند بود. در واقع هر چقدر طول پاور ATX بیشتر باشد پاور بزرگتر و همانطور که انتظار می‌رود قوی‌تر یا بهتر بگوییم قادر به تامین توان بیشتری خواهد بود.
پاور با استاندارد اندازه‌ای SFX
طول، عرض و ارتفاع پاورهای SFX به ترتیب 100، 125 و 63.5 میلی‌متر است که همانطور که می‌بینید کوچکتر از ابعاد پاورهای ATX است ولی اگر فکر می‌کنید پاورهای SFX به همین ترتیب هم توان کمتری دارند کاملا در اشتباهید! هر چند که این پاورها کوچتر از پاورهای ATX هستند ولی از لحاظ قدرت چیزی از آنها کم ندارند و حتی برخی از پاورهای SFX‌ دارای توان 800 وات هستند که آنها را برای گیمینگ نیز مناسب می‌کند. البته آنطور که گفته می‌شود قیمت پاورهای SFX معمولا از پاورهای ATX بیشتر است و فقط تنها زمانی باید اقدام به خرید آنها کرد که به اندازه کوچکتر آنها نیاز باشد.
پاور با استاندارد اندازه‌ای TFX
عرض پاورهای TFX کوچکتر از پاورهای ATX و SFX است (85 میلی‌متر) و این به آن معناست که این پاورها تنها قابلیت نصب در مینی‌کیس‌ها یا همان کیس‌هایی با استاندارد اندازه‌ای Mini ITX‌ را دارند. ارتفاع این پاورها 64 میلی‌متر است که حتی 0.5 میلی‌متر هم از پاورهای SFX بزرگتر است و طول‌شان هم از یکی از استانداردهای اندازه‌ای ATX یعنی ATX 12V/BTX و همچنین پاورهای SFX بیشتر است (175 میلی‌متر). به هر حال آن عاملی که تعیین می‌کند پاور داخل کیس جا می‌گیرد یا نه عرض آن است که در پاورهای TFX‌ به شکل قابل توجهی از پاورهای ATX و SFX کوچکتر است. گفته می‌شود حداکثر توان یک پاور TFX می‌تواند 400 وات باشد که آن را برای استفاده‌های روزمره مناسب می‌کند ولی برای استفاده‌های حرفه‌ای‌تر مثل گیمینگ این مقدار توان کافی نیست. 

power_20

انواع کابل‌ های پاور
هر پاوری دارای دسته‌ای از کابل‌هاست که هر کدام به یکی از قطعات کامپیوتر متصل می‌شود. به این کابل‌ها بعضا “سیم پاور کامپیوتر” هم گفته می‌شود که اشتباه است چرا که سیم پاور کامپیوتر همان سیمی است که پاور را به برق شهری متصل می‌کند و یک طرفش به خود پاور و طرف دیگرش به پریز برق متصل می‌شود لذا بهتر است به آن سیم‌ها یا همان کابل‌هایی که پاور را به قطعات داخلی کامپیوتر متصل می‌کنند کابل پاور کامپیوتر گفته شود. اما پاور چه کابل‌هایی دارد و هر کدام به چه قطعه‌ای متصل می‌شود؟
انتهای بیشتر کابل‌های پاور تعدادی سوراخ کوچک به صورت جفتی قرار گرفته که به هر کدام از آنها پین گفته می‌شود. از طرف دیگر اگر دقت کنید روی مادربورد یا قطعات دیگر کامپیوتر که به پاور متصل می‌شوند محل‌هایی وجود دارند که بسیار شبیه به انتهای کابل‌های پاورند یعنی دارای یک سری سوراخ‌های جفتی‌اند. به این محل‌ها “کانکتور” (به معنای اتصال‌دهنده) و به هر کدام از سوراخ‌هایی که در آنها وجود دارد هم پین گفته می‌شود. پس “پین” به دو معنا به کار می‌رود؛ یکی سوراخ‌های انتهای کابل‌های پاور و دیگری سوراخ‌های موجود در کانکتورها. سوراخ‌های موجود در کانکتورها دارای برآمدگی‌های سوزنی‌شکل و سوراخ‌های موجود در انتهای کابل‌های پاور نیز حالت مادگی دارند تا به راحتی در یکدیگر جفت شوند. 

انواع پاور بر اساس ماژولار بودن
مقصود از ماژولار بودن پاور چیست؟ جواب بسیار ساده است! ماژولار بودن پاور در واقع به معنای انتخابی بودن کابل‌های آن است یعنی شما می‌توانید با توجه به نیازتان فقط کابل‌ هایی که به آنها احتیاج دارید را تهیه کنید و سایر کابل‌ها را لحاظ نکنید. بدین ترتیب کابل‌هایی که به آنها نیاز ندارید خود به خود حذف شده و از تجمع کابل داخل کیس که باعث نوعی به هم ریختگی و مانع گردش هوا می‌شود جلوگیری خواهد شد. پاورها بر اساس ماژولار بودن‌شان به سه دسته ماژولار، نیمه‌ماژولار و غیرماژولار تقسیم می‌شوند.

استاندارد های 80 PLUS
استاندارد 80 PLUS نتیجه همکاری یک شرکت مستقل آمریکایی به نام EPRI‌ (سازمان تحقیقات پاورهای الکتریکی) و شرکتی آلمانی به نام Ecos Consulting در سال 2004 است. این دو شرکت پروتکلی را برای تست میزان بازدهی منبع تغذیه (پاور) داخلی تعریف کردند که نام آن را 80 PLUS‌ گذاشتند و از حدود سال 2006 مبنای بازدهی پاورهای کامپیوتر نیز قرار گرفت. پاوری که در بارهای الکتریکی 20%، 50% و 100% دارای بازدهی 80% باشد و همچنین ضریب توان آن در بار 100% به 0.9 یا بیشتر برسد موفق به گرفتن استاندارد 80 PLUS خواهد شد. اما در مورد خود این استاندارد باید بگوییم دارای درجات مختلفی است که با نام فلزات مختلف مشخص می‌شوند و به ترتیب زیرند:
– استاندارد 80 PLUS معمولی
– استاندارد 80 PLUS برنزی (Bronze)
– استاندارد 80 PLUS‌ نقره‌ای (Silver)
– استاندارد 80 PLUS‌ طلایی (Gold)
– استاندارد 80 PLUS پلاتین (Platinum)
– استاندارد 80 PLUS تیتانیوم (Titanium)

انتخاب یک پاور مناسب 
مهم‌ترین چیزی که هنگام خرید پاور کامپیوتر باید به آن توجه کنید قدرت پاور یا همان میزان توان خروجی آن است. اگر احیانا توان پاور از مقدار توان لازم قطعات کامپیوترتان کمتر یا حتی مساوی با آن باشد به مشکل برخواهید خورد و احتمال آسیب دیدن قطعات کامپیوترتان هم وجود خواهد داشت. 

بعد از توان، نوبت به بازدهی پاور می‌رسد که با همان استاندارد 80 PLUS سنجیده می‌شود. اگر می‌خواهید پاورتان بازدهی بیشتر و مصرف کمتری داشته باشد بهتر است سراغ استانداردهای بالاتر 80 PLUS بروید ولی این الزام نیست و اگر استانداردهای پایین‌تری را هم انتخاب کردید مشکلی برایتان پیش نخواهد آمد فقط مصرف برق‌تان آن هم در درازمدت بیشتر خواهد بود. به طور نسبی باید بگوییم پاوری با استاندارد 80 PLUS‌ طلایی هم از لحاظ قیمت و هم از لحاظ بازدهی مناسب است. با این حال اگر می‌توانید مبلغ بیشتری برای خرید پاور کامپیوتر بپردازید می‌توانید سراغ استانداردهای بالاتر 80 PLUS یعنی استانداردهای 80 PLUS پلاتین و تیتانیوم بروید.
در مورد سایر مشخصات پاور باید بگوییم کاملا انتخابی است و هیچ تاثیری در عملکرد کامپیوتر ندارد. مثلا اگر می‌خواهید پاورتان کم‌صدا باشد می‌توانید یک پاور بدون فن انتخاب کنید یا پاوری که سرعت چرخش فن آن قابل تنظیم باشد. همچنین اگر می‌خواهید از تعداد کابل‌های کمتری استفاده کرده و از به هم ریختگی داخل کیس‌تان جلوگیری کنید بهتر است سراغ پاورهای ماژولار یا نیمه‌ماژولار بروید که البته قیمت بیشتری هم در مقایسه با پاورهای غیرماژولار دارند.